Eens iets compleet anders deze keer. Vandaag herdenken we namelijk dat 150 jaar geleden Max Planck het levenslicht zag. Planck is niet echt een klinkende naam als bijvoorbeeld Newton of Einstein, maar dat is volkomen onterecht. Planck is namelijk de grondlegger van één van de twee pijlers van de twintigste-eeuwse fysica. Waar Einstein de pijler van de speciale en algemene relativiteitstheorie uit de grond stampte, was Planck de man die de quantumfysica op de wereld losliet. Hem op gelijke hoogte plaatsen als Einstein is dus vrij terecht.
Planck leefde in een tijd waarin de fysica ten onder ging aan zijn eigen succes. Hij leefde in een tijd waarin men dacht dat men met behulp van Newton's bewegings- en gravitatiewetten en de wetten van het elektromagnetisme, zo briljant aangepast en samengevat door Maxwell, nagenoeg alles kon verklaren. Lord Kelvin verklaarde toen bijvoorbeeld dat er fysici niets meer te doen stond dan fysische constanten op te meten tot steeds meer cijfers na de komma.
En toch waren er enkele onopgeloste futiliteiten. Het is Planck's verdienste dat hij zich in één van die futiliteiten heeft vastgebeten en en passant ondervond dat er toch iets meer nodig was dan Newton, Maxwell en consoorten om dit op te lossen. Het probleem in kwestie was het vinden van een afdoende verklaring voor het spectrum van een zwart lichaam. Een zwart lichaam is een soort van geïdealiseerd object, waar bijvoorbeeld een ster een goede benadering van vormt. Het experimenteel opgemeten spectrum van bijvoorbeeld een ster, i.e. de hoeveelheid licht uitgestraald bij diverse golflengtes, kon men met behulp van de toentertijd bekende fysica slechts ten dele verklaren. Planck's verdienste is dat hij een deftige theoretische verklaring kon geven. Zijn verklaring steunde echter op de aanname dat energie niet op een continue manier wordt uitgezonden, maar eerder onder de vorm van kleine, discrete energiepakketjes, quanta genoemd. In een tijd waarin de fysici in continuïteit geloofden, was dat een hypothese die hun wereld op zijn grondvesten deed daveren. Aldus werd in 1900 de quantumtheorie geboren.
Vijf jaar later had Einstein (curieus genoeg eveneens geïnspireerd door Maxwell's elektromagnetisme en bijhorende straling) zijn 'annus mirabilis', waarin hij niet alleen zijn speciale relativiteitstheorie introduceerde, evenals zijn verklaring voor het foto-elektrisch effect. En voor dat laatste baseerde hij zich op Planck's quantum idee. Het is trouwens voor dat foto-elektrisch effect dat Einstein later de Nobelprijs kreeg.
Planck en Einstein, de fysica en zeker de theoretische fysica zou er de ganse twintigste eeuw veel plezier mee beleven. En doet dat nog altijd...
Voor wie meer wil weten : hier is een goede referentie.
Abonneren op:
Reacties posten (Atom)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten